دلایل بیکاری بیشتر جوانان چیست؟

عوامل تشدید کننده بیکاری:

الف- خروج سرمایه و ارز از کشور در خلال مبارزات اخیر و پس از آن و بهتبع آن کاهش سرمایهگذاری بخش خصوصی، خاصه در نقاط شهری، و ناممکن بودن کاربرد سرمایه ثابت (عمرانی) بخش دولتی بهدلیل نارسائی در تولید کارگاههای بزرگ صنعتی کشور و سقوط میزان تولیدات صنعتی بهمیزان ۲۰ درصد نسبت به شش ماهه اوّل سال ۱۳۵۷.

ب- تشدید تورم- افزایش دستمزدها و در نتیجه ازدیاد هزینههای سرمایهئی و هزینههای تولیدی.

ج- وابستگی بهمواد خام اولیّه کشورهای خارجی و تشتت در امور بازرگانی خارجی کشور.

د- تغییر سیاستهای ارزی و گمرکی کشور و تغییر در نحوه و روند مبادلات بازرگانی.

هـ - کاهش خدمات بانکی، توریستی، خدمات خانگی، حمل و نقل.

و- کاهش فعالیتهای ساختمانی بهدلیل وجود کارهای نیمه تمام ساختمانی و نامشخص بودن نحوه مالکیت در بخش خصوصی.

ز- تراکم شدید نیروی کار در بخشهای خدمات دولتی و بخشهای کشاورزی و اختلاف ملکی بین مالکان و کشاورزان. در بعضی از مناطق کشور و راکد ماندن این اراضی در نقاط روستائی.

ح- عدم انطباق برخی از فعالیتها با موازین اسلامی.

ط- فقدان تأسیسات و تسهیلات زیربنائی در بسیاری از نقاط روستائی کشور در زمینه استقرار نیروی کار جدید و جلب آنها.

ی- فشار شدید مقررات موجود بیمههای اجتماعی کارگران بر کارگاههای کوچک اشتغالزا و فقدان امکان پرداخت میزان بیست درصد سهم کارفرما توسط صاحبان این گونه کارگاهها- بهعلت سوددهی کم آن (در شرایط کنونی تولید).

ق- کاهش دوره خدمت سربازی.

شمار بیکاران:

برطبق دادههای آماری سرشماری جمعیت، در آبانماه سال ۱۳۵۵ از کل جمعیت فعال کشور حدود ۹۴۴ هزارنفر بیکار بودند (۱۹۲ هزارنفر در جامعه شهری و ۷۵۲ هزارنفر در جامعه روستائی). در طول سال بعد بهعلت برخی از محدودیتهای اقتصادی بهویژه از نظر مصالح ساختمانی و نارسائی در سیستم حمل و نقل، بارگیری و تخلیه، تراکم شدید نیروی کار در بخش خدمات دولتی و تورم شدید و بالا رفتن دستمزدها - تنها ۲/۳ از ۳۰۰ هزار عرضه جدید نیروی کار و در طول سال دیگر نیز تنها ۲۰ درصد از نیروی کار جدید امکان اشتغال در بخشهای مختلف اقتصادی کشور یافت. بنابراین در اوّل آبان ماه سال ۱۳۵۷ مجموع جمعیت بیکار ایران بالغ بر ۱٫۲۸۸ میلیون نفر میشد. و از ابتدای آبانماه سال گذشته یعنی اوج مبارزات مردم ایران تاکنون بهطور خالص حدود ۳۰۰ هزار نیروی کار جدید وارد بازار کار شده است. بر این مبنا مجموع جمعیت بیکار کشور بدون محاسبه بیکاری ناشی از تغییر شرایط تولیدی در این ایام، بالغ بر ۱٫۶۰۴ میلیون نفر میشود. که بهاین رقم باید بخشهائی از جمعیت فعال را که بهخاطر دگرگونی در شرایط فعالیت از کار محروم ماندهاند از قبیل بخشی از موسیقیدانان، رقصپردازان و رقصندگان، هنرپیشگان و کارگردانان، تهیهکنندگان و تولیدکنندگان فیلمهای سینمائی تجارتی، هنرمندان و طراحان در امور تجاری از گروههای فنی و حرفهئی سطوح بالای مشاغل – بخشی از دکوراتورها و آذینبندان منازل، متخصصان زیبائی، تولید و توزیعکنندگان مشروبات الکلی، کارکنان شرکتهای ساختمانی و مهندسان مشاور؛ بخشی از کارکنان رستورانها و بارها و اماکن تفریحی و هتلها و خدمات خانگی، کارکنان و راهنمایان اطلاعات و آژانسهای مسافرتی – گروههای نظیر دائرکنندگان عشرتکدهها، کارچاقکنها و اماکن تفریحی که بهطور غیرقانونی فعالیت میکردند و معمولاً هیچگاه نوع کار خود را بروز نمیدادند (در مورد تولید و توزیعکنندگان مواد مخدر بهعلت ادامه فعالیت غیرقانونیشان نمیتوان بهطور قاطع اظهار نظر کرد) را باید بهاین شمار افزود. تعداد کل این گونه افراد که بیکار شده و مجدداً نتوانستهاند جذب بازار کار شوند بهطور تقریبی معادل ۴۸۰ هزارنفر میشود.

در بخشهای تولیدی صنعت و معدن کشور که در حال حاضر با ظرفیتی معادل ۸۰ درصد شش ماهه اول سال قبل بهتولید ادامه میدهد پیشبینی میشود که نزدیک به۱۷۰ هزار نفر بهویژه در صنایع نساجی و دستی و خاصه در نقاط روستائی بیکار شده باشند و در بخش ساختمان نیز با وجود سرمایهگذاری قابل توجه بخش دولتی در شش ماهه گذشته (مجموعاً ۲۹ میلیارد تومان در فعالیتهای عمرانی) و برخی از نهادهای جدید انقلابی (بنیاد مسکن مستضعفین اشتغال این بخش معادل ۱۵۰ هزارنفر کمتر از سطح اشتغال شش ماهه اول سال گذشته میباشد).

بعضی از ویژگی های جمعیت بیکار ایران:

براساس آمارهای گردآوری شده از جویندگان کار که در تابستان امسال بهادارات کاریابی کشور مراجعه کردهاند نزدیک به۸۱ درصد از متقاضیان کار را مردان و ۱۹ درصد بقیه را زنان تشکیل میدهند. در صورتی که ۴ سال قبل در همین مقطع زمانی این نسبتها به ترتیب ۸۸ درصد و ۱۲ درصد بود.

از لحاظ مدارج تحصیلی ۱۲ درصد جمیعت بیکار بیسوادند و ۳۳ درصد تحصیلاتی بالاتر از دیپلم دارند.

این ارقام بیانگر تفاوت بسیار آشکار سطوح آموزشی جمعیت بیکار فعلی جامعه در قیاس با بیکاران ۴ سال پیش است. بهاین معنا که بیکاران کنونی از سطح تحصیلات بالاتری برخورددارند بهطوری که در حدود ۳۳ درصد آنها را دیپلمهها و تحصیلکردههای سطوح بالای آموزشی تشکیل میدهد. لازم بهیادآوری است که معمولاً جویندگان کار روستائی مقیم نقاط شهری بهندرت بهادارات کاریابی و مشاغل وزارت کار و امور اجتماعی رجوع میکنند. بنابراین این شمارها نمیتواند مبیّن ابعاد دقیق سطح تحصیلی همه جمعیت بیکار کشور باشد امّا تا حدودی تصویرگر وضعیت تحصیلی آنها است. پس میتوان تأکید کرد که بخش عظیمی از بیکاران فعلی کشور را باسوادان سطوح بالای آموزشی تشکیل میدهند که معمولاً دیر بهکارهای دستی و ساده غیراداری تن در میدهند.

بهطور کلی میتوان نسبت این گونه افراد تحصیلکرده سطوح بالای آموزشی را در کل جمعیت بیکار کشور نزدیک به۲۰ درصد^* برآورد کرد که خود یکی از جنبههای بسیار خطرناک بیکاری در کشور است. چون این گروه امکان جذب در بخشهای خصوصی را ندارند و زمینه تحصیلی آنها و امکانات اقتصادیشان آن گونه نیست که بتوانند بهمشاغل آزاد روی بیاورند. در حقیقت برای نهادهای اداری کشور پرورش یافتهاند که بهعلت ناتوانی جذب بخشهای خدمات دولتی ممکن است تا مدتها همچنان بیکار بمانند.

از لحاظ ساخت سنی تفاوت چشمگیری در بیکاران کنونی نسبت بهگذشته مشهود نیست و باز همچنان بخش عظیمی از بیکاران در گروه سنی ۲۹ - ۲۰ ساله قرار دارند منتها در سال جاری بهعلت بیکاری شدید دیپلمهها و تحصیلکردههای سطوح عالی آموزشی که غالباً در این مقطع سنی قرار دارند نسبت آنها در این گروه سنی شدت بیشتری یافته است.

دلایل بیکاری بیشتر جوانان چیست؟...